23.04.2015

Zobacz poprzedni temat Zobacz następny temat Go down

23.04.2015

Pisanie by paaatkak on Nie Maj 24, 2015 1:03 pm

PODSTAWY WYCHOWANIA 23.04
Rodzina – pierwsze środowisko wychowawcze
Pojęciu rodziny nadaje się różne znaczenia:
• Wg Z. Tyszki – rodzina to zbiorowość ludzi powiązanych ze sobą więzią małżeństwa, pokrewieństwem, powinowactwa lub adopcji.
• W ujęciu J. Rembowskiego – składa się z mężczyzny i kobiety złączonych małżeństwem i ich potomstwa (własnego lub adoptowanego) oraz w niektórych przypadkach osób innych, najczęściej najbliższych krewnych (babcia, dziadek), zamieszkujących pod jednym dachem we wspólnym gospodarstwie domowym.
• Wg M. Ziemskiej rodzina jest małą naturalną grupą społeczną, w której centralnymi rolami są role matki i ojca, stanowi całość względnie trwałą, podlegającą dynamicznym przekształceniom związanym głównie z biegiem życia jednostek wchodzących w jej skład. Opiera się na zastanych tradycjach społecznych i rozwija własne.

Definicja rodziny:

Można więc uznać, że rodzina to naturalna, mała grupa społeczna złożona z osób, które łączy stosunek małżeński i rodzicielski oraz więź uczuciowa. Rodzinę ujmuje się jako środowisko wychowawcze , w którym mają miejsce oddziaływania wychowawcze, gdzie w bezpośrednich relacjach między członkami rodziny dziecko przyswaja wiedzę o świecie, wartościach, normach moralno-społecznych, poznaje sposoby zaspokajania wielu potrzeb, rozwijania własnych zainteresowań.

Potrzeby wg A.  Maslowa:
1. Samorealizacji
2. Szacunku i uznania
3. Miłości i przynależności
4. Bezpieczeństwa
5. Fizjologiczne (np. snu, stałej temperatury ciała, jedzenia, picia)

Funkcje rodziny:
Funkcja prokreacyjna . Rodzina jako grupa społeczna rozszerzająca się dzięki procesom biologicznym przyczynia się do reprodukcji społeczeństwa. Małżeństwo jest tą instytucją, która ma akceptacje społeczną dla współżycia płciowego. Pełni ono zarówno funkcję prokreacyjną jak też zaspokajania potrzeb seksualnych małżonków.
Funkcja zarobkowa. Pozwala na zaspokojenie potrzeb ekonomicznych rodziny i indywidualnych potrzeb bytowych człowieka. Wpływa na rozwój konsumpcji i tworzenie się określonego stylu rodziny, jej sposobu gospodarowania, spędzania wolnego czasu, związana też jest z indywidualnymi upodobaniami poszczególnych członków.
Funkcja socjalizująca. Polega na wprowadzeniu do społeczeństwa najmłodszych obywateli, przekazaniu im języka, podstawowych zasad dobrego zachowania, zwyczajów i obyczajów, na przygotowanie do pełnienia późniejszych ról społecznych, kształtowanie nawyków moralnych i wartości kultury. Funkcja ta obejmuje zarówno współmałżonków, ponieważ proces adaptacji do ról małżeńskich, rodzicielskich i rodzinnych jest również procesem socjalizującym.
Funkcja psychohigieniczna. Dobrze funkcjonująca rodzina kształtuje człowieka dojrzałego emocjonalnie i zarówno dojrzałego psychicznie. W tej dziedzinie rodzina spełnia zadania zarówno wobec społeczeństwa przyczyniając się do jego zdrowia psychicznego jak i wobec bezpieczeństwa, przynależności.
Funkcja wychowawcza. Rodzina jest instytucją, która wychowuje dzieci i w której wychowują się inni członkowie rodziny. Jako grupa wychowawcza oddziałuje na dzieci poprzez fakt samego istnienia. Wychowanie w rodzinie może mieć charakter celowy, planowy i świadomy ze strony rodziców ale może też odbywać się w sposób przygodny i samorzutny. Każdy rodzaj działalności rodziny ma wpływ wychowawczy na jej członków.

Rodzaje oddziaływań wychowawczych rodziny:
1) Oddziaływanie niezamierzone, obojętne z wychowawczego punktu widzenia. Praktycznie w rodzinie niema takich sytuacji, które byłyby obojętne wychowawczo. Są to sytuacje dobrze znane wszystkim członkom rodziny  - zwyczajne, codzienne.
2) Oddziaływania rodzinne niezamierzone lecz nieobojętne z wychowawczego punktu widzenia. (?)

Funkcja opiekuńcza
. Działalność opiekuńcza rodziny powinna umożliwić zaspokojenie i regulację w miarę wszystkich potrzeb opiekuńczych w stopniu optymalnym. Działalność  opiekuńcza podejmowana jest z dwóch powodów:
1) Aby stworzyć normalne warunki wszechstronnego rozwoju dziecka i młodzieży
2) Aby likwidować sytuacje zagrażające ich prawidłowemu rozwojowi czy życiu.

O sytuacji dziecka w rodzinie, a tym samym o kształtowaniu jego osobowości decyduje wiele czynników, m.in. :
• Postawy rodzicielskie
• Styl wychowania w rodzinie
• Atmosfera ogólna w rodzinie

Postawa rodzicielska – to występują ca u rodziców tendencja do odczuwania dziecka, myślenia o nim i zachowania się w określony sposób wobec niego.
Postawy rodzicielskie wg M. Ziemskiej:
Postawy pozytywne:
• Akceptacja dziecka
• Współdziałanie z dzieckiem
• Zapewnienie dziecku rozsądnej swobody
• Uznanie praw dziecka
Postawy negatywne:
• Odtrącająca
• Unikająca
• Nadmiernie chroniąca
• Nadmiernie wymagająca

Akceptacja dziecka – rodzice przyjmują dziecko takim, jakie ono jest – z jego wyglądem zewnętrznym, usposobieniem, możliwościami umysłowymi, kochają dziecko, chwalą je, w przypadku złego zachowania ganią ale nie potępiają. Zaspokajają jego potrzeby. W takich warunkach ma ono poczucie bezpieczeństwa i jego rozwój przebiega prawidłowo. Dziecko rośnie wesołe, przyjazne, usłużne, a dzięki poczuciu bezpieczeństwa odważne.
Współdziałanie z dzieckiem – dziecko uczestniczy w życiu rodzinnym, w pracy domowej, rozrywkach dostosowanych do jego potrzeb i możliwości fizycznych oraz wieku. Nawiązuje się w ten sposób stały kontakt uczuciowy. Współuczestnictwo dziecka w różnych zajęciach przeradza się potem w dyskusję i wymianę poglądów z rodzicami. Staje się ono ufne wobec rodziców, zdolne do współdziałania i podejmowania samodzielnych zobowiązań.
Zapewnienie dziecku rozsądnej swobody– dziecko przechodzi różne fazy rozwoju. Pozornie oddala się z wiekiem od rodziców ale więź psychiczna, uczuciowa istnieje, jest wzajemne zaufanie. Rodzice stwarzają okazję do rodzinnego zaspokajania dziecięcej potrzeby aktywności i samodzielności. Gdy dziecko jest (?) rodzice dyskretnie, z daleka kierują nim, orientując się w jego zainteresowaniach. Znają kolegów, przyjaciół, wiedzą dokąd i z kim idzie, kiedy wraca. W tych warunkach staje się ono uspołecznione, łatwo przystosowuje się do różnych sytuacji.
Uznanie praw dziecka – rodzice unikają przesadnej dyscypliny, rygoru, oczekują od dziecka dojrzałego zachowania się i są zawsze gotowi aby mu w tym pomóc. Przejawiają szacunek dla jego indywidualności, Podsuwają mu dyskretnie swoje sugestie niczego nie narzucając i  do niczego ich nie przymuszając. Umieją być przyjacielem dziecka, poważnie traktują wszystkie jego przeżycia, jak to czynią wobec dorosłych członków rodziny.
Postawa odtrącająca– dziecko jest odczuwane jako ciężar, rodzice nie lubią go, stale krytykują, kierują nim przez rozkazy i zakazy, surowe kary i represje, jest dla nich rozczarowaniem. Taka postawa kształtuje u dziecka agresję, nieposłuszeństwo, kłamstwo i staje się przyczyną aspołecznego zachowania. Powoduje też zastraszenie, lękliwość, bezradność, tiki, obgryzanie paznokci, moczenie się, itp.
Postawa unikająca – obojętność rodziców wobec własnego dziecka powoduje, że kontakt z nim jest luźny, graniczony do minimum. Taka postawa sprawia, że dziecko staje się niestałe uczuciowo, niezdolne do koncentracji w nauce, a nawet bojaźliwe, łatwo popada w konflikty z otoczeniem.
Postawa nadmiernie chroniąca  - rodzice pod hasłem „(?) dla dziecka” chronią je od każdego samodzielnego wysiłku, pracy i odpowiedzialności. Wieczne pobłażanie, przesadna opieka, cieplarniane warunki powodują niedostosowanie społeczne, infantylność, brak inicjatywy.
Postawa nadmiernie wymagająca – rodzice wobec dziecka nakładają maksymalne wymagania, jest ono pod ciągłą presją. W wychowaniu stale towarzyszy dezaprobata, krytyka i gniew. Wywołuje t bunty, protest i agresję u dzieci i młodzieży. Sprzyja też kształtowaniu takich cech jak lękliwość, obsesje a nawet pozory niedorozwoju lub trudności w nauce szkolnej.

Style wychowania w rodzinie

Styl wychowania jest wypadkową sposobów i metod oddziaływania na dziecko wszystkich członków rodziny. Na styl wychowania wpływają poglądy rodziców na to jak dziecko powinno być wychowywane. Poglądy te opierają się na własnych doświadczeniach rodziców z dzieciństwa, obserwacjach innych ludzi a czasem są podbudowane wiedzą teoretyczną.
Jeśli małżonkowie wychowywani byli w swoich rodzinach według podobnych wzorów postępowania i autorytetu rodzicielskiego, wówczas doświadczenia ich są jednorodne (r. homogamiczna)
Jeśli zaś wzory i modele kierowania rodziną oraz sposoby kontrolowania zachowania się dzieci były odmienne w rodzinie ojca i rodzinie matki wówczas SA one niejednorodne (r. heter ogamiczna)
W obu tych sytuacjach homogamicznej i heter ogamicznej istnieje szereg typów ( wariantów) autorytetów.
(?) rodziny wyodrębnia się cztery typy rodzin (M. Przetacznikowa):
1) Najważniejszym autorytetem w rodzinie jest ojciec i on sprawuje przede wszystkich funkcję kontroli
2) Funkcje te przypadają matce, obdarzonej z tej racji wysokim autorytetem
3) Zachodzi równowaga między mężem i żoną w zakresie władzy i kontroli w rodzinie
4) Rodzina wybiera drogę pośrednią między równowagą a dominacją męża lub żony.

Style wychowania w rodzinie:

1) Autokratyczny styl ( autorytet przemocy) – decyzje w sprawach rodziny i dzieci podejmują rodzice (lub jedno z nich), będące nosicielem autorytetu – bez porozumienia z innymi członkami rodziny, nie pytając ich o zgodę ani nie uzasadniając swych poczynań i postępowania. Od dziecka wymaga się bezwzględnej karności i  posłuszeństwa, podporządkowania się wszelkim poleceniom i nakazom rodziców (rodzica). W rodzinie autokratycznej dziecko zna swoje prawa i obowiązki. Kary, nagrody i inne środki wychowawcze stosowane są konsekwentnie i dziecko zdaje sobie sprawę, ze nie ma od nich żadnego odwołani.
Odmiany stylu autokratycznego:
• Stosowanie kar, ostry nadzór, pouczanie, wzbudzanie lęku, jednostronne komunikowanie się z dzieckiem.
• Przejawianie wobec dziecka życzliwości połączonej z przekonaniem o konieczności stałego kierowania nim i silnej kontroli jego czynności. Wzajemny dystans nie wyklucza serdeczności i okazywania uczuć. Obok pouczeń dziecko otrzymuje wyjaśnienia a miejsce kar zajmuje nagana i perswazja.
Autokratyczny styl wychowania, zwłaszcza w jego skrajnej postaci nie sprzyja na ogół osiąganiu pozytywnych efektów w dziedzinie kształtowania osobowości dziecka. Dzieci przyzwyczajone do bezwzględnego posłuszeństwa często przyjmują wzorce ich postępowania zachowując się despotycznie i okrutnie wobec młodszych lub słabszych kolegów, na których mogą wywierać presję, inne zaś na zastraszane i uległe, niezdolne do samodzielnego działania, myślenia, przywykłe tylko do wykonywania rozkazów i poleceń z zewnątrz. Jeszcze inne buntują się przeciw (?) przymusowi i stają się agresywne w sposób jawny bądź też stawiają bierny opór otoczeniu, przyswajają normy zachowania w sposób powierzchowny bez zrozumienia co utrudnia ich internalizację i przekształcenie w wewnętrzne zasady i wzorce postępowania.
2) Demokratyczny styl – styl ten uważa się za najbardziej korzystny dla rozwoju dziecka. Jego istotną cechą jest dopuszczenie dziecka do współudziału w życiu rodziny. Daje to pole do rozwijania własnej inicjatywy oraz kształci postawy prospołeczne. Dziecko zna tu zakres swoich obowiązków i zadań, które nie są mu narzucone, lecz które dobrowolnie przyjęto z własnej chęci lub dlatego, ze wyjaśniono mu sens i konieczność ich podjęcia dla dobra całej rodziny. W przypadku zaniedbania lub złamania zobowiązania przez dziecko, rodzice nie stosują środków represji  lecz metody perswazji i argumentacji. Demokratyczny styl wychowania cechuje rzadka kontrola, częste nagradzanie oraz stawianie wysokich wymagań wobec dziecka. Przy takim stylu wychowania więź dziecka z rodzicami jest silna, przeważają zdecydowanie uczucia pozytywne: wzajemne zaufanie, sympatia i życzliwość.
3) Liberalny styl – rodzice ingerują w sprawy dziecka i w jego zachowanie wyłącznie od przypadku do przypadku. Zakładają, ze dziecku należy pozostawić całkowitą swobodę, nie trzeba hamować jego aktywności i spontanicznego rozwoju, wystarczy zaspokoić potrzeba materialne i uczuciowe i okazywać zainteresowanie, kiedy samo tego zażąda. Rodzice spełniają zachcianki dziecka i usprawiedliwiają je przed otoczeniem. Wpojenia norm i zasad moralnych zaczyna się w tym systemie wychowania późno, opóźniony jest także proces socjalizacji dziecka. Dziecko niełatwo wyzbywa się egocentryzmu i z trudem przystosowuje do grupy rówieśniczej.

Scharakteryzowane główne style wychowania w rodzinie przeważnie nie występują w postaci czystej ale zwykle jeden z nich dominuje, wpływając na swoistą atmosferę życia rodzinnego.
Styl niejednolity – (występuje w sytuacji heter ogamicznej) małżonkowie nie dochodzą do porozumienia w sprawach wychowania dzieci, stawiają przeciwstawne wymagania, inaczej oceniają to samo zachowanie dziecka, stosują odmienny układ kar i nagród. U dziecka dochodzi wówczas do zachwiania równowagi emocjonalnej, występują objawy nadpobudliwości lub zahamowania psychoruchowego, poczucie zagrożenia i lęki. Dziecko wykorzystuje różnice zdań między rodzicami, ucieka do kłamstw lub pochlebstw aby uzyskać zamierzony cel.
Styl niekonsekwentny – (może dotyczyć jednego lub każdego z rodziców) w zachowaniu rodziny występuje zmienność i przypadkowość oddziaływań na dziecko. Zależnie od chwilowego samopoczucia rodzice są wyrozumiali, okazują czułość i zainteresowanie lub też są obojętni czy też nastawieni wrogo do dziecka. W takiej sytuacji utrudniony jest proces przyswajania przez dziecko norm społecznych i moralnych. Dziecko nie rozumie postępowania rodziców i nie umie przewidzieć ich reakcji. Ma poczucie zagrożenia, niesprawiedliwości i krzywdy. Traci szacunek do rodziców, czuje się osamotnione i bezradne. Czasem poczucie niepewności maskuje agresywnymi formami zachowania się.




Atmosfera życia rodzinnego
Na ogólną atmosferę w rodzinie wpływają:
• Czynniki wewnętrzne (osobowość rodziców, układ stosunków w rodzinie)
• Czynniki strukturalne (wielkość rodziny, kolejność urodzeń dzieci)
• Czynniki zewnętrzne (charakter stosunków rodziny z otoczeniem społecznym)
Atmosfera w rodzinie może być:
• Korzystna dla rozwoju i kształtowania osobowości dzieci
• Niekorzystna – wpływająca ujemnie na rozwój psychiczny dziecka i prowadząca do zaburzeń w zachowaniu
• Pomiędzy atmosferą korzystną i niekorzystną występuje wiele stopni pośrednich
Rodzaje niekorzystnej atmosfery wychowawczej wg I. Obuchowskiej:
• Atmosfera napięta – wzajemna nieufność między małżonkami, poczucie zagrożenia, niedomówienia
• Atmosfera hałaśliwa – stałe kłótnie i awantury rodziców
• Atmosfera depresyjna – przygnębienie i rezygnacja rodziców
• Atmosfera obojętna  - brak więzi uczuciowej rodziców z dzieckiem
• Atmosfera nadmiaru emocji i problemów – dziecko otoczone jest nadmierną czułością lub zbytnio absorbowane sprawami rodziny

paaatkak

Posts : 3
Reputation : 0
Join date : 13/05/2015

Powrót do góry Go down

Zobacz poprzedni temat Zobacz następny temat Powrót do góry


 
Permissions in this forum:
Nie możesz odpowiadać w tematach